Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw wprowadza i podkreśla znaczenie organizacji, jaką stanowi klaster energii.

Zgodnie z treścią nowelizacji ustawy o OZE definicja klastra energii sprowadza się do cywilnoprawnego porozumienia, w skład którego mogą wchodzić osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki naukowe, instytuty badawcze lub jednostki samorządu terytorialnego, dotyczące wytwarzania i równoważenia zapotrzebowania, dystrybucji lub obrotu energią z odnawialnych źródeł energii lub z innych źródeł lub paliw, w ramach sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV. Obszar działalności klastra nie może przekraczać granic jednego powiatu w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 814) lub 5 gmin w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446). Klaster energii jest reprezentowany przez  koordynatora, którym jest powołana w tym celu spółdzielnia, stowarzyszenie, fundacja lub wskazany w porozumieniu cywilnoprawnym dowolny członek klastra energii.

Jak jednak w praktyce przedstawia się powołanie klastra energii i w jakim celu się go tworzy? Jak zostało wcześniej napisane, klaster energii jest formą współpracy między podmiotami działającymi w ramach rynku energii mających na celu wykorzystanie mocnych stron partnerów działających w klastrze przy jednoczesnym przeciwdziałaniu lub minimalizacji słabych stron. Z tego tytułu klaster stanowi podmiot znacznie silniejszy i bardziej konkurencyjny na rynku, gdyż jego celem jest osiągnięcie przez partnerów rezultatów, które byłyby niemożliwe lub trudniejsze do uzyskania przy samodzielnej działalności.

Oczywistym faktem jest, iż dla klastra lepiej jest, gdy składa się z różnorodnych podmiotów ze względu na większą samowystarczalność klastra, czyli przedsiębiorstw produkcyjnych, dystrybucyjnych i usługowych, dostawców oraz klientów, a także instytucji  badawczych, finansowych i organizacji branżowych. Powoduje to wyższą skuteczność działania klastra. Wszystkie przedsiębiorstwa, organizacje, czy instytucje tworzące klaster energii powinny działać wspólnie unikając dublowania zadań (więc również czasu i środków finansowych), jak również rozdzielając obowiązki zgodnie z kompetencjami. Istotny czynnik skutecznego funkcjonowania stanowi również budowa trwałych relacji opartych na zaufaniu oraz podejmowanie wspólnej odpowiedzialności zarówno przy odnoszonych sukcesach i ponoszonych porażkach.

Przed utworzeniem takiego podmiotu należy ustalić m.in. zasięg terytorialny, liczbę sektorów. Klaster energii może mieć różny zasięg terytorialny: lokalny, regionalny, krajowy lub ponadnarodowy w zależności od pochodzenia partnerów będącymi członkami klastra. Prawo zezwala na klaster jednosektorowy bądź wielosektorowy, co powinno odpowiadać działalności klastra w obrębie jednego lub wielu sektorów.

Aby klaster energii odnosił sukcesy i mógł stanowić konkurencję na rynku, powinno nastąpić rozpoznanie potencjału przemysłu w danym regionie, identyfikacja i wzmacnianie jego mocnych stron poprzez usprawnienie działań regionalnych liderów na rzecz rozwoju innowacji technologicznych na tym obszarze oraz rozwój przedsiębiorczości i jej najlepszych praktyk. Ponadto przy istnieniu różnych źródeł finansowania inwestycji, sprawnie współdziałających formalnych i nieformalnych sieci informacyjnych i rozwoju instytucji badawczo-rozwojowych oraZ edukacyjnych możliwa jest budowa długofalowej strategii działania na rzecz zwiększenia innowacji w regionie.

W Polsce klaster może posiadać formę umowy konsorcjum, stowarzyszenia, fundacji, spółdzielni, spółki czy organizacji przedsiębiorstw.

Jednym z optymalnych rozwiązań formalno-prawnych dla działania klastra energii jest utworzenie stowarzyszenia. Zapewnia ono kompleksowe ujęcie problematyki inicjatyw klastrowych oraz ustalenie na początku finalnych celów i zasad współpracy w klastrze. Przy odpowiednim zapisie w statucie stowarzyszenia o całościowym przekazaniu dochodu z działalności na cele statutowe istnieje możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i transparentnego wykorzystania środków zewnętrznych. Zaletą stowarzyszenia jest „tania” osobowość prawna bez odpowiedzialności majątkowej członków, statut non-profit, a także rozdzielność finansów klastra od finansów przedsiębiorstw – brak konieczności rozliczania pomocy publicznej i pomocy de minimis.

Istnieje wiele możliwości i źródeł finansowania klastra. Najprostsza i najbardziej pożądana forma to składki członkowskie, które mogą być naliczane przykładowo zgodnie z wielkością przedsiębiorstw lub według pozycji zajmowanej w strukturze klastra. Klaster może również korzystać ze środków publicznych w formie dofinansowania z programów regionalnych, krajowych lub unijnych. Pośrednią formą finansowania zewnętrznego działań klastra są programy wspierające poszczególne formy działalności. Współpraca z instytucjami badawczo-rozwojowymi może zostać dofinansowana z 7 Programu Ramowego, szkolenia branżowe lub z zakresu klastrowania z funduszy Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, inwestycje z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, innowacje w przedsiębiorstwach z programów wspierających małą i średnią przedsiębiorczość. Dodatkowo klastrowi przysługuje wzięcie pożyczki na innowacje oraz kredyt technologiczny. Środki te umożliwią np. zakup lub wdrożenie nowej technologii, wyników prac badawczo-rozwojowych, licencji, maszyn i urządzeń czy usług doradczych. Poza tym będzie możliwa modernizacja budynków i instalacji, której koszty pokryją środki finansowe z pożyczki lub kredytu.

Obecnie podobne inicjatywy są bardzo wspierane przez samorządy i państwo, więc warto skorzystać z takiej okazji. Należy jednak uwzględnić wszystkie wymienione powyżej warunki sprzyjające rozwojowi klastra oraz odnoszenia sukcesów.


Autor: Aleksandra Luks


Referencje

  1. Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw
  2. ABC jak założyć klaster ? Przewodnik dla przedsiębiorcy
Pokaż więcej w  Inteligentne Zarządzanie Energią
Brak możliwości skomentowania

Sprawdź również

Europejski Dzień bez Samochodu – korzyść dla naszej kieszeni oraz dla środowiska

Dziś 22 września, czyli Europejski Dzień bez Samochodu. Kto wymyślił taki dzień, gdzie się…